آگهی
آگهی
آگهی
آگهی

یکپارچه سازی ملاحظات زیست محیطی در طراحی محصول

امتیاز این گزینه
(3 آرا)

نویسنده: امیر رادفر

 

مقدمه:

محصولات و خدمات مختلف، پیامدها و اثرات مخرب زیست محیطی متفاوتی دارند و معمولا در قسمتی از چرخه عمر یك محصول، بروز می­نمایند. برخی از این پیامدها (اثرات) كم اهمیت و برخی دیگر مهم و بارز بوده و دامنه و محدوده جغرافیایی بسیار وسیعی را -در حد كل دنیا- متاثر می­سازند (ازجمله اثرگذاری برروی گرم شدن  كره زمین). در عین حال میزان توجه و علاقه­ مندی مشتریان و مصرف‏كنندگان به جنبه­ ها و اثرات زیست­ محیطی محصولات به شدت درحال افزایش است و علاقه­ مندی مذكور در قالب بحث­ های توسعه پایدار، طراحی سبز، موافقت نامه­ های زیست­ محیطی بین­ المللی، محصول سبز، قوانین ملی و غیره از طرف مشتریان به سمت دولت­ها، سازمان­ها، نهادهای غیردولتی و تولیدكنندگان دنبال می‏شود.

پدیده جهانی شدن، بازارهای جهانی و به تبع آن ارتباطات گسترده در سطح دنیا نیز، مقوله حفاظت از محیط‏ زیست را پراهمیت نموده و امروزه بسیاری از سازمان­ها و تولید كنندگان به این موضوع مهم پی‏ برده­ اند كه اعمال ملاحظات زیست محیطی در طراحی محصولات و توسعه آنها منافع زیادی را به دنبال دارد. از جمله این منافع می­توان به كاهش هزینه­ ها، افزایش كیفیت محصول، ایجاد فرصت­های جدید كاری و افزایش قدرت رقابتی در بازار اشاره نمود. لازم به ذكر است كه شناسایی جنبه­ های زیست محیطی یك محصول در طی چرخه عمر خود ساده نیست و پیچیدگی­ های خاص خود را دارد. آنچه حایز اهمیت ویژه است، توجه به عملكرد زیست محیطی محصول در طی دوره استفاده از آن می­باشد و بدیهی است كه این ملاحظات می­ باید به‏ صورت متوازن با سایر فاكتورهای مرتبط با محصول از قبیل عملكرد و كاركرد مورد انتظار از آن، ملاحظات ایمنی در محصول، هزینه، بازار، كیفیت و سایر نیازمندی­ها و الزامات در طراحی محصول مورد توجه قرارگیرد. جهت اعمال ملاحظات زیست محیطی در طراحی محصولات یك سازمان، موضوعات كلان زیست‏ محیطی می­باید در استراتژی­ ها و سیاست­های كاری سازمان­ها جای گرفته و نهادینه شود.

به هرحال وجود تفكر زیست‏ محیطی در سازمان، باعث می­شود تا با اطلاع قبلی از چگونگی تعامل زیست­ محیطی فعالیت­ها، خدمات و محصولات ارا­یه شده با محیط پیرامون، بهبود و اصلاحات زیست­ محیطی مورد نظر در طراحی محصولات و در بخش توسعه، اعمال گردد و تصمیمات هم‏راستا با سیاست حفاظت از محیط زیست در بخش­های مختلف سازمان از جمله واحد طراحی اتخاذ گردد.

امروزه كلیه سازمان­ها صرف‏نظر از نوع فعالیت، اندازه سازمان، موقعیت و محل استقرار، پیچیدگی و محصولاتشان، توجه به مقوله محیط زیست را در طراحی محصول، به‏ عنوان یكی از پارامترهای مهم و اساسی مد نظر قرار می­دهند و این موضوع از سوی مشتریان، جامعه، بازار، سهامداران و كلیه طرف­های ذینفع نیز به شكل روزافزونی مورد توجه قرار گرفته است.

یکپارچه سازی ملاحظات زیست محیطی در طراحی محصول

1- هدف كلان و منافع حاصل از اعمال ملاحظات زیست محیطی در طراحی محصول

هدف اصلی و كلان از ادغام ملاحظات زیست محیطی در فرآیند طراحی و توسعه محصول، كاهش اثرات مخرب زیست محیطی محصولات است. همزمان  با توجه به این هدف و رسیدن به آن، منافع بسیاری برای سازمان، مشتریان، سهامداران و طرف­های ذینفع حاصل خواهد شد. از جمله این منافع می­توان به موارد ذیل اشاره نمود:

  • كاهش هزینه­ ها از طریق بهینه كردن مصرف مواد و انرژی مصرفی در محصول؛
  • افزایش نوآوری و خلاقیت در سازمان؛
  • برآورده ساختن نیازها و انتظارات مشتریان؛
  • ارتقای سطح كیفی نام تجاری سازمان و تصویر مثبت آن در اذهان عمومی؛
  • بهبود سطح وفاداری مشتریان نسبت به سازمان و محصولات آن؛
  • جذب سرمایه و منابع مالی از سوی سرمایه گذاران مسوول و علاقه­ مند به مسایل زیست محیطی؛
  • ارتقای انگیزش پرسنل سازمان (كه از تولید محصولات سازگار با محیط زیست راضی و خوشحال می­باشند)؛
  • افزایش سطح دانش در خصوص محصولات تولیدی؛
  • كاهش بدهكاری سازمان به جامعه از طریق كاهش اثرات و پیامدهای مخرب زیست محیطی؛
  • بهبود روابط با قانونگذاران زیست محیطی.

2- ملاحظات استراتژیك

برخی از موضوعات استراتژیك كه در جریان اعمال ملاحظات زیست محیطی در طراحی محصول مورد توجه قرار می­گیرند عبارتند از:

  • پیاده­ سازی ملاحظات زیست محیطی در مراحل اولیه و ابتدایی طراحی محصول؛
  • چرخه عمر محصول و آنالیز این چرخه از مراحل اولیه تولید (موادخام) تا مرحله انتهایی عمر محصول؛
  • تقاضا و نیاز مشتری؛
  • فعالیت­های رقبا در بازار؛
  • فعالیت­های تامین كنندگان؛
  • ارتباط با سرمایه­ گذاران، تامین كنندگان منابع مالی، بیمه كنندگان و سایر طرف­های ذینفع و در نهایت استفاده از استراتژی ارتباطات به‏ عنوان بخشی از فرآیند اعمال ملاحظات زیست‏ محیطی در طراحی و توسعه محصول كه طی آن و در جریان ارتباطات داخلی، خط‏ مشی سازمان و اثرات و پیامدهای زیست‏ محیطی محصول به اطلاع كلیه پرسنل رسیده و همچنین در ارتباطات برون سازمانی، تلاش می­شود تا با سهامداران، مشتریان، قانونگذاران و تامین‏كنندگان درخصوص لزوم و چگونگی اعمال ملاحظات زیست محیطی در طراحی محصولات، ارتباط تعاملی مناسبی را برقرار نمود.

3- ملاحظات مدیریتی و نقش مدیریت سازمان در اعمال و ادغام نیازمندی­های زیست محیطی

به منظور اعمال صحیح و مناسب ملاحظات زیست محیطی در طراحی و توسعه محصولات، علاوه بر تلاش و توجه مسوولین توسعه و طراحان، حمایت مدیریت سازمان نیز لازم و ضروری بوده و بدون این حمایت، فعالیت­های اثر بخشی در زمینه اعمال ملاحظات زیست محیطی در طراحی محصولات انجام نخواهد شد.

به تبع حمایت مدیریت ارشد سازمان از ادغام نیازمندی­های زیست محیطی در طراحی محصولات، كلیه عوامل و فعالان مرتبط از جمله كارشناسان كیفیت، مسوولین توسعه محصولات، مهندسین طراح، متخصصین بازاریابی، كارشناسان تولید، مسوولین خرید، كارشناسان محیط زیست و خدمات پس از فروش و … همگی درگیر خواهند شد. به هرحال مدیریت یك سازمان با ایجاد اهداف كلان مشخص، نقش تعیین‏ كننده­ ای را در ایجاد برنامه­ های عملیاتی جهت ادغام تفكر زیست محیطی در طراحی محصولات، عهده­ دار است. از جمله این اهداف می­توان به موارد ذیل اشاره نمود:

  • بهبود مستمر متغیرهای زیست محیطی در محصولات؛
  • مدیریت زنجیره تامین و تامین­كنندگان؛
  • مشاركت فعال كلیه پرسنل به خصوص شاغل در طراحی و توسعه محصولات جهت ارتقای زیست محیطی محصولات؛
  • توجه به خلاقیت و نوآوری (در ارتباط با ویژگی­ های مثبت زیست محیطی محصولات)

 

نكته مهم دیگر، ضرورت وجود نگاه پیشگیرانه در طراحی محصولات می­باشد كه مدیریت ارشد سازمان در تقویت این تفكر و رویكرد، نقش به­ سزایی را ایفا می­نماید. با چنین رویکردی، قبل از اینكه اثرات و پیامدهای زیست محیطی محصول بروز نمایند، با یك تفكر پیشگیرانه ملاحظاتی در طراحی و تولید به كار گرفته می­شود كه پیامدهای پیش­بینی شده به حداقل برسند.

4- مشاركت و مسوولیت واحدهای مختلف یك سازمان در طراحی زیست‏محیطی محصول

سازمانی در طراحی زیست‏ محیطی محصولات خود موفق خواهد بود كه تخصص­ها و واحدهای مختلف آن از قبیل: طراحی، مهندسی، بازاریابی، محیط زیست، كیفیت، خرید، فروش، توزیع و غیره در اعمال ملاحظات زیست محیطی مداخله و مشاركت داشته باشند. از جمله وظایف و مسوولیت­ های مهم واحدهای مختلف یك سازمان در این زمینه می­توان به موارد ذیل اشاره نمود:

 

  • انجام تحقیقات و به‏ كارگیری راه­ حل­های ابداعی در طراحی و توسعه محصولات( كه معمولا وظیفه برنامه­ ریزان، طراحان و توسعه دهندگان محصولات در یك سازمان می­باشد)
  • بررسی، جستجو و مستندسازی موضوعات، جنبه­ های زیست محیطی و پیامدهای مخرب زیست محیطی محصولات و فرآیند­های تولیدی مربوطه در زمینه­ های مختلف از جمله: مواد مصرفی، اجزای به‏ كار گرفته شده در تولید محصول و مدیریت پسماند و ضایعات (كه معمولا توسط كارشناسان محیط زیست انجام می­گیرد)
  • برقراری ارتباط با تامین كنندگان، خرده فروشان، مشتریان، بازیافت كنندگان و دفع كنندگان (معمولا از وظایف كارشناسان و پرسنل محیط زیست است)
  • جمع­ آوری و مستندسازی اطلاعات در خصوص نیازمندی­های سازمان در طراحی و تولید محصولات با درنظر گرفتن ملاحظات زیست محیطی و اطلاع به تامین كنندگان جهت برآورده نمودن خواست سازمان و نیازمندی­های مذكور (مدیران خرید)
  • بررسی و امكان‏سنجی استفاده از تكنولوژی­ های مورد نیاز جهت تولید محصولات جدید و سازگارتر با محیط زیست (معمولا از وظایف مدیریت و تولید).
  • افزایش سطح آگاهی پرسنل و مردم در ارتباط با تغییر و تحولات زیست­ محیطی اعمال شده در محصولات جدید از طریق آموزش و اطلاع­ رسانی (معمولا از وظایف واحدهای آموزش و محیط زیست)
  • بررسی و دستیابی به آخرین دستاوردها و نتایج در زمینه قوانین و مقررات زیست محیطی، فعالیت­های رقبا و نیاز مشتریان و نیز تهیه و ارایه اطلاعات استراتژیك درخصوص مسیر توسعه و قیمت نهایی محصولات جدید با در نظر گرفتن ملاحظات زیست محیطی (از امور جاری در یك سازمان كه حسب صلاحدید توسط افراد مسوول انجام می­گیرد)

 

5- ملاحظات زیست‏ محیطی خاص و مرتبط با محصول

الف - جنبه­ ها و پیامدهای زیست محیطی یك محصول:

هر محصول با توجه به ماهیت وجودی خود، می­ تواند جنبه­ ها و پیامدهای مخرب زیست محیطی متفاوتی را به همراه داشته باشد (برای مثال آلاینده­ های خروجی از یك محصول مثل خودرو، منابع طبیعی مصرف شده در تولید محصول و ... كه معمولا پیامدهایی از قبیل آلودگی هوا، آب، خاك و تغییرات شرایط آب و هوایی را ایجاد خواهند نمود)

به هرحال و در هر شرایط، اثرات زیست محیطی یك محصول از طریق مواد و انرژی­های مصرف شده در طی مراحل مختلف تولید و مصرف آن و نیز آلاینده­ های خروجی ناشی از هر مرحله تولید و عمر محصول، تعیین و شناسایی می­گردد. در شرایطی كه سازمان ارایه دهنده خدمات است، معمولا اثرات زیست محیطی مورد نظر در ارتباط با امكانات فیزیكی مورد استفاده جهت ارایه و توزیع خدمات، تعیین و محاسبه می­گردد.

ب- لزوم به‏ كارگیری ملاحظات زیست محیطی در مراحل اولیه طراحی

همانگونه كه قبلا هم اشاره گردید، به منظور اجرای صحیح یك برنامه ادغام شده و یكپارچه در تولید محصولات با ملاحظات زیست محیطی، به‏ كارگیری اطلاعات و پیاده­ سازی این مرحله در مراحل اولیه و آغازین طراحی امری ضروری و بسیار موثر می­باشد.

ج- بررسی دقیق چرخه عمر محصول

به منظور دستیابی به طراحی مناسب زیست محیطی برای یك محصول جدید، شناسایی و بررسی دقیق كلیه اثرات مخرب زیست محیطی انواع قبلی آن محصول در طی مراحل مختلف عمر خود با استفاده از روش چرخه عمر، از اقدامات مهم و ضروری می­باشد.

جهت بررسی دقیق و هرچه بهتر این موضوع، استانداردهای راهنما از قبیل ایزو 14040 ، 14041 ،14042، 14043، 14048 ازطریق سازمان بین­ المللی استاندارسازی (ISO) تهیه شده است.

 

د- ایجاد توزان بین ملاحظات زیست محیطی و عملكرد مورد انتظار از محصول

به هنگام توجه به ملاحظات زیست محیطی در طراحی یك محصول، انتظارات مشتریان از محصول و عملكرد مورد انتظار از آن نیز نباید فراموش شود. لازم است توازنی متناسب بین پارامترهای مذكور توسط سازنده و طراح مد نظر قرارگیرد. به هرحال كیفیت، قیمت، عملكرد مورد انتظار از محصول و... می­باید به‏ طور همزمان با اعمال ملاحظات زیست محیطی در طراحی محصول مورد توجه قرار گیرند.

 

نتیجه­گیری

با درنظر گرفتن نیاز مشتریان و جامعه، اهداف كلان سازمان، مسایل اقتصادی و لزوم قابلیت رقابت­ پذیری یك سازمان و نیز ضرورت توجه به توسعه پایدار از طریق تولید محصولات و ارایه خدمات با رعایت كامل مسایل زیست محیطی، امروزه كلیه سازمان­ها می­باید اعمال ملاحظات زیست محیطی را در طراحی محصولات خود، به‏ عنوان بخش مهمی از استراتژی خود قرار داده و سعی نمایند از طرق مختلف از جمله كاهش اثرات زیست محیطی مواد و اجزای به‏ كار رفته در محصولات، توجه به انرژی­ های مورد نیاز و مصرفی در كل چرخه عمر محصول و طراحی محصولات با حداقل كاربری انرژی و یا استفاده از منابع انرژی تجدیدپذیر برای محصولات (برای مثال استفاده از انرژی خورشیدی به جای سوخت­های فسیلی)، طراحی جهت امكان استفاده مجدد از محصول یا قطعات، بازیافت­ پذیری محصولات، راحتی دمونتاژ كردن محصولات و ...  نظام مدیریت زیست محیطی را با سایر سیستم­ های تولید یكپارچه نموده تا بدین صورت بتوانند با استفاده از یك سیستم یكپارچه تولیدی، به كلیه احتیاجات و نیازمندی­های تولید در عصر حاضر پاسخگو باشند.

 

 

تهیه شده در پایگاه اطلاع رسانی

گزارشگر طراحی صنعتی

منبع:

http://safetymessage.com/index.php/education/environment/86-2

 

Absolutely, fitness and medicines are playing on the minds of young and old. There are varied complaints when an individual prefer get remedies online. Let's talk about varied remedies you can get online. Viagra is a therapy used to treat various diseases. What do you have to consider about "is it safe to buy viagra online"? Where you can find more information about "where can i buy viagra online safely"? Matters, like "viagra wiki", refer to different types of health problems. Actually, a scientific reviews found that up to three quarters of men on these treatment practice side effects. Prescription medicaments can help us, but they can also come with unwanted side effects. It's important to keep in mind that not all medicaments are foolproof. Speak to your physician about the proper deletion of your drug.

اضافه‌ كردن نظر


کد امنيتي
باز خوانی تصویر امنیتی