آگهی
آگهی
آگهی
آگهی

مالکیت فکری چیست و چگونه آن را ثبت کنید

امتیاز این گزینه
(17 آرا)

به مناسبت روز جهانی مالکیت فکری،در این مطلب تعاریف مالکیت فکری، طرح صنعتی و چگونگی ثبت آن در ایران گردآوری شده که در ادامه به مختصری از آن اشاره می شود.

 

حقوق مالكيت فكري يا معنوي عبارت است از حقوق مربوط به آفرينش ها و خلاقيت هاي فكري در زمينه هاي علمي، صنعتي، فني و ادبي و هنري. در كنوانسيون ها و موافقت نامه هاي مربوط و حتي در موافقت نامه جنبه هاي مرتبط با تجارت حقوق مالكيت معنوي (تريپس) كه نسبت به كنوانسيون هاي قبلي از جامعيت بيشتري برخوردار است، تعريف جامع و مانعي از اين حقوق داده نشده بلكه اغلب مصاديق آن برشمرده شده و سپس حدود و ثغور حقوق مرتب بر آن ها مشخص شده است. هر چند در كنوانسيون هاي مورد بحث تعريفي از مالكيت معنوي و حقوق موضوع حقوق مالكيت داده نشده ولي در نوشته هاي علمي در اين باره سعي شده است كه اين نقيصه تاحدي برطرف شود. از جمله مايكل بلانكني مالكيت معنوي را چنين تعريف نموده است: "حقوق خلاقيت هاي فكر و ذهن بشر كه دولت در قبال آن ها به پديد آورندگان آن حق انحصاری بهره برداری را براي مدت معيني به منظور جلوگيري از استفاده غيرمجاز ديگران اعطاء مي نمايد." در كشور ما نيز حقوق دانان در تعريف حقوق مالكيت معنوي اتفاق نظر ندارند و به علاوه تعريف جامع و مانعي را ارائه نداده اند.

 

دكتر صفائي مالكيت هاي فكري را حقوقي مي داند كه داراي ارزش اقتصادي و دادوستد است ولي موضوع آن ها شي معين مادي نيست و موضوع اين حقوق فعاليت و اثر فكري انسان است.

 

دكتر كاتوزيان حقوق مالكيت معنوي را حقوقي مي داند كه به صاحب آن اجازه مي دهد از منافع و شكل خاصي از فعاليت يا فكر انسان منحصراً استفاده نمايد.

 

دكتر ميرحسيني به نقل از وايپو، حقوق مالكيت معنوي را در معناي وسيع كلمه حقوق ناشي از آفرينش ها و خلاقيت هاي فكري در زمينه هاي علمي، صنعتي، ادبي و هنري مي داند. دكتر سيد حسن امامي با تبعيت از قانون مدني فرانسه اموال را به دو قسمت مادي و غيرمادي تقسيم نموده است و اموال غيرمادي را اموالي مي داند كه وجود مادي و عيني در خارج ندارند ولي جامعه وجود آن را اعتبار نموده و قانون هم آن را شناخته است مانند حق تاليف، حق تصنيف و حق اختراع.

 

با توجه به مراتب فوق، آنچه در همه اين تعاريف مشترك است اين است كه مالكيت هاي معنوي مالكيت هاي عيني و ملموس نيستند و يكي از آثار مترتب بر اين ويژگي اين است كه نقض اين مالكيت ها نيز مي تواند سهل تر از نقض حقوق مالكيت هاي عيني صورت پذيرد. نتيجه ديگر مترتب بر اين امر اين است كه نمي توان قاعده حاكم بر اموال در حقوق بين الملل خصوصي و تعارض قوانين را در مورد آنان اعمال نمود و بايد به دنبال قاعده ديگري بود كه استثناء بر قاعده اموال باشد.

 

گونه های مختلف مالکیت فکری:

 

-     Copyright : که در فارسی به حقوق مؤلف ترجمه می شود و حقوق مرتبط با آثار ادبی- هنری است.

-     Patents : به اختراعات مربوط است. به گواهینامه ثبت اختراع Patent  گفته می شود.

-     Industrial designs : طرح های صنعتی. در مالکیت فکری منظور از طرح صنعتی ویژگی های ظاهر و زیبایی شناختی کالا است که جنبه خلاقانه و ابتکاری دارد و موجب چشم نوازی و مشتری پسند شدن محصول می شود.

-     Trademarks: علائم تجاری که نشانه ها و علامت هایی هستند که کالاها و خدمات یک شخص یا شرکت را از کالاها و خدمات یک شخص و شرکت دیگر متمایز می کنند که در بازار به عنوان شناسنامه یک کالا یا خدمات است. در خدمات هم علامت تجاری داریم که  Mark Service نامیده می شود.

-     Geographical indications: نشانه های مبداء جغرافیایی کالا. برخی از کالاها هستند که به علت مبداء جغرافیایی شان کیفیت و ارزش خاصی پیدا می‌کنند. قانون با ضوابطی از این اسامی حمایت می کند مثل دارجلینگ که اسم منطقه خاصی است که در آن این چای معروف با آن طعم و بوی مخصوص تولید می شود. در ایران هم مثل زعفران قائنات یا گلاب قمصر که نام جغرافیایی آنها کیفیت خاصی را در ذهن مصرف کننده ایجاد می کند وجود دارد و بر طبق قانون تنها کسی می تواند از این نشان استفاده کند که کالایش را در آن منطقه جغرافیایی تولید کرده باشد و دیگری در جایی دیگر چنین نشان منطقه ای را نمی تواند انتخاب کند.

-     Trade secrets: رازهای تجاری که مربوط به اطلاعات محرمانه ای است که ارزش تجاری دارند و قانون از این اطلاعات حمایت می کند.

-     New plant varieties: گونه های جدید گیاهی، در حوزه کشاورزی در کنار گونه های جدیدی که از طریق پیوند و یا امروزه مهندسی ژنتیک تولید می شود، به پیوند زننده یا تولید کننده حقوقی تعلق می گیرد و تولید محصول تا مدت خاصی در انحصار او قرار می گیرد.

-     Protection against unfair competition:رقابت غیر منصفانه که یک عنوان کلی است در واقع از نظر قانون، تجارت باید منصفانه باشد و مکارانه نباشد. تاجران در بازار باید رفتار منصفانه داشته باشند و اگر رقابت و رفتار غیرمنصفانه وجود داشته باشند قانون با آن برخورد می کند. مثلا اگر شرکتی علیه رقیب خود اطلاعات دروغی را در بازار پخش کند یا از رقیب خود تقلید غیر مجاز کند و مشتری را فریب دهد به آن رقابت غیرمنصفانه گفته می شود.

 

باید توجه داشت که در حقوق مالکیت فکری از ایده حمایت نمی شود، ایده تا زمانی که تجلی پیدا نکرده و بیان نشده است از آن حمایت نمی شود. ایده با توجه به این که به چه حوزه ای وابسته است متفاوت است، گاهی ایده یک رمان است تا زمانی که در ذهن نویسنده بوده و بیانش نکرده، جایی برای حمایت ندارد اما همین که بیان شد و انتشار یافت، از آن ایده اظهار شده حمایت می شود. در اختراع هم ایده ای قابل حمایت است که سه شرط داشته باشد؛ جدید، قابل کاربرد صنعتی و دارای خلاقیت، ابتکار و نوآوری باشد.

 

برای مثال ایده چراغ روشنایی اگر در ذهن ادیسون می ماند، حقوقی هم نداشت ولی زمانی که اظهار می شود و قابلیت اجرا پیدا می کند، قانون از آن حمایت می کند. مدت حمایت هم محدود است. مدت حمایت از هر اختراع،20 سال است و بعد از آن وارد دارایی های عمومی (public domain) می شود یکی از دفاع هایی که موافقین مالکیت فکری در قبال مخالفانشان دارند، همین بحث محدودیت زمانی در حمایت است. حمایت محدود از اختراع موجب می شود تا مخترع با خیال راحت اختراعش را فاش و ثبت کند و بیست سال هم از آن بهره برداری کند و پس از آن همه می توانند از آن استفاده کنند.

برای مطالعه بیشتر قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری، مصوب 1386، به این لینک مراجعه نمایید.

 

طرح صنعتی چیست؟

به زبان عادی، طرح صنعتی معمولا" به شکل و ظاهر کلی یک محصول اشاره دارد. به طور مثال یک مبل زمانی یک طرح صنعتی خوب است که برای نشستن راحت و شکل ظاهری آن برای ما خوشایند باشد. برای کسب و کارها، طراحی یک محصول بطور کلی به معنی توسعه ویژگیهای زیبائی شناختی و عملکردی محصول با توجه به مسائلی چون باب بازار بودن محصول، هزینه تولید یا سهولت حمل و نقل، انبارداری، ارگونومی، تعمیر و نگهداری و ... آن است. با این حال، از دیدگاه قانون مالکیت معنوی، یک طرح صنعتی فقط به جوانب زیبائی شناختی و تزئینی یک محصول اشاره می کند. به عبارت دیگر، طرح صنعتی فقط به ظاهر یک مبل اشاره می کند. علیرغم اینکه طرح محصول ممکن است ویژگیهای فنی یا عملکردی داشته باشد، طرحهای صنعتی بعنوان یکی از مقوله های قانون مالکیت معنوی، فقط به ماهیت زیبائی شناختی یک محصول تمام شده اشاره دارد که از ابعاد فنی یا عملکردی آن جدا هستند. طرح صنعتی برای طیف وسیعی از محصولات صنعتی، پوشاک و صنایع دستی، از ابزارهای فنی و پزشکی گرفته تا ساعت، جواهرات و سایر اقلام لوکس؛ از محصولات خانگی، اسباب بازی، مبلمان و لوازم برقی گرفته تا اتومبیل و سازه های معماری، از طرح منسوجات تا لوازم ورزشی را دربرمی گیرد. طرح صنعتی در ارتباط با بسته بندی، ظروف و ظاهر محصولات نیز اهمیت دارد.

 

در قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری، مصوب 1386، در تعریف طرح صنعتی، آمده است: "هرگونه تركيب خطوط يا رنگها و هرگونه شكل سه‌بعدي با خطوط‌، رنگها و يا بدون آن‌، به‌گونه‌اي كه تركيب يا شكل يك فرآورده صنعتي يا محصولي از صنايع دستي را تغيير دهد، طرح صنعتي است‌. در يك طرح صنعتي تنها دسترسي به يك نتيجه فني بدون تغيير ظاهري مشمول حمايت از اين قانون نمي‌باشد."

همچنین در این قانون در مورد شرایطی که یک طرح صنعتی برای ثبت لازم دارد آمده است: "طرح صنعتي زماني قابل ثبت است كه جديد و يا اصيل باشد. طرح صنعتي زماني جديـد است كه ازطريق انتشار به طور محسـوس و يا از طريق استفاده به هر نحو ديگر قـبل از تاريخ تسـليم اظـهارنامه يا بر حسب مورد قبل از حق تقدم اظهارنامه براي ثبت در هيچ نقطه‌اي از جهان براي عموم افشاء نشده باشد."

 

تفاوت طرح صنعتی با اختراع در چیست؟

 

همانگونه که در تعریف طرح صنعتی بیان شد، طراح و آفریننده یک طرح صنعتی به جنبه های فنی محصول نمی پردازد و آنچه برایش مهم است ارائه یک محصول شکیل و زیبا به مصرف کننده است(اگر چه مثلاً در طراحی اتومبیل ممکن است عملکرد و جنبه های فنی آن(مثل موتور و جعبه دنده) کمی در شکل طرحش اثر داشته باشد)؛ اما برعکس در اختراع، آنچه برای یک مخترع مهم است قرار دادن چند عنصر در کنار هم و در نهایت کسب نتیجه مورد نظر از عملکرد آن عناصر است.

بنابراین، در طرح صنعتی آفریننده به دنبال زیبائی محصول است ولی در اختراع، آفریننده به دنبال کسب نتیجه عملکرد و فنی محصول است. برای مثال، در یک محصول قوری چای، مخترع تلاش می کند در جنس قوری ترکیباتی انجام دهد که چای را گرم تر نگه دارد، چای را خوب دم دهد و ...؛ در مقابل یک طراح صنعتی تلاش می کند تا یک قوری فانتزی و یا سبک مدرن و یا سبک کلاسیک و ... خلق کند تا بدین وسیله مشتری را مجذوب هنر خود نماید.

 

چگونه طرح صنعتی خود را ثبت کنید؟

 

بر اساس مواد مندرج در آئین نامه اجرایی قانون ثبت اختراعات، طرح های صنعتی و علائم تجاری مصوب سال 1383، برای ثبت طرح صنعتی باید اظهارنامه به مرجع ثبت ارائه گردد. بنابراین متقاضیان ثبت طرح صنعتی باید فرم های مخصوص مربوطه را تکمیل و ارسال نمایند.

در حال حاضر مراحل پذیرش ثبت اظهارنامه طرح صنعتی در ایران، صرفاً به صورت الکترونیکی و از طریق وبسایت اداره کل مالکیت صنعتی صورت می گیرد. پس از بررسی اظهارنامه متقاضیان، چنانچه پرونده مربوطه منجر به صدور اخطار اعم از (رفع نقص، رد اظهارنامه) گردد، مراتب به صورت پست الکترونیکی یا از طریق پیامک برای متقاضی ارسال شده و متقاضی می تواند در مهلت مقرر قانونی رفع نقص یا اعتراض به رد اظهارنامه به صورت الکترونیکی اقدام نماید.

 

مدارک مورد نیاز جهت ثبت طرح صنعتی شامل موارد زیر می باشند:

 

1- مدارك هويتی متقاضي و طراح؛ (شامل کپی شناسنامه و کارت ملی برابر اصل شده برای اشخاص حقیقی و آگهی تاسیس و آخرین تغییرات جهت اشخاص حقوقی به صورت خوانا)

2- مدارك نمايندگي، در صورتي كه تقاضا توسط نماينده قانوني به عمل آيد؛

3- اگر طرح صنعتي دو بعدي باشد، پنج نمونه از شكل يا تصوير گرافيكي يا پنج نمونه از طرح ترسيم شده به عنوان نمونه؛

4- اگر طرح صنعتي سه بعدي باشد، پنج نمونه از شكل يا تصوير گرافيكي يا پنج نمونه از طرح ترسيم شده از تمامي جوانب طرح؛

5- در طرح صنعتي سه بعدي، مرجع ثبت مي‌تواند ماكتي از آن را به همراه اظهارنامه درخواست نمايد. اندازه ماكتي كه متقاضي از مدل طرح خود ارائه مي‌دهد، بايد حداكثر 20×20×20 سانتي متر و وزن آن حداكثر 2 كيلوگرم و از ماده‌اي بادوام و غيرفاسد شدني باشد. شكل‌هاي گرافيكي و ترسيم شده بايد حداكثر در ابعاد 20×10 سانتي متر بوده و قابل نصب بر چهار صفحه مقوا در قطع A4  و با جوهر مشكي باشد؛

توضیح اینکه ، تصاویر گرافیکی مورد نظر در مرحله اظهارنامه الکترونیکی باید به صورت اسکن شده از نماهای مختلف با مشخصات فنی ذیل باشد، بدیهی است درصورت بررسی پرونده و پذیرش طرح مذکور ارائه پنج نمونه از شکل یا تصویر گرافیکی طرح ترسیم شده جهت صدور آگهی ضروری می باشد.

6- درخواست كتبي (به صورت اسکن شده و الصاق آن در پرونده الکترونیکی ) به تأخير انداختن انتشار آگهي ثبت طرح صنعتي و تعيين مدت آن، در صورت تمايل؛

7- درخواست كتبي (به صورت اسکن شده و الصاق آن در پرونده الکترونیکی ) مبني بر عدم ذكر اسم طراح، چنانچه طراح نخواهد اسم وي ذكر شود؛

8- رسيد مربوط به پرداخت هزينه اظهارنامه و در صورتي كه اظهارنامه شامل دو يا چند طرح صنعتي است، رسيد مربوط به پرداخت هزينه‌هاي اضافي؛

9- مدارك مربوط به حق تقدم كه بايد همزمان با تسليم اظهارنامه يا حداكثر ظرف 15 روز از آن تاريخ تسليم شود.

تبصره 1- طرح چاپ شده اشكال و تصاوير گرافيكي يا ترسيم شده، موضوع بندهاي 3 و 4 فوق، بايد حداكثر در ابعاد 20×20 سانتي متر باشد و در آن رنگي بودن يا نبودن اشكال و تصاوير تصريح گردد .

 

برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره مدارک مورد نیاز جهت ثبت طرح صنعتی به این لینک مراجعه نمایید.

 

 

 

تهیه شده در پایگاه اطلاع رسانی

گزارشگر طراحی صنعتی

منبع:

http://iripo.ssaa.ir/

http://brandztech.com

http://www.iranpatent.ir/

http://www.nobanlaw.com

http://new.iriplaw.ir

http://www.patentiniran.com

Absolutely, fitness and medicines are playing on the minds of young and old. There are varied complaints when an individual prefer get remedies online. Let's talk about varied remedies you can get online. Viagra is a medication used to treat various diseases. What do you have to consider about "is it safe to buy viagra online"? Where you can find more data about "where can i buy viagra online safely"? Matters, like "viagra wiki", refer to different types of health problems. Actually, a scientific reviews found that up to three quarters of men on these curing experiment side effects. Prescription medicaments can help us, but they can also come with unwanted side effects. It's great to mind that not all medicaments are foolproof. Speak to your physician about the proper disposal of your drug.

نظرات  

 
+1 #11 امیری ۱۳۹۵-۰۹-۰۵ ۰۶:۴۷
سلام من یک ایده دارم که اگر عملی بشه چندین هزار موقعیت شغلی ایجاد میشه فقط نمیدونم باید از کجا و چطور شروع کنم و کجا ثبتش کنم.
نقل قول
 
 
+4 #10 Masoud.Freeman ۱۳۹۴-۱۲-۱۵ ۲۱:۱۸
سلام و عرض ادب و احترام.

دوستان عزیز خیلی مواظب باشید که دزدهای زیادی در فضای مجازی قدم به قدم همه چیز رو رصد میکنند تا ایده ها و اختراعات جوانان نخبه و باهوش رو بدزدند.

من هم ایده های فوق العاده ای برای کسب و کار اینترنتی بی نظیر دارم ولی چون به کسی اعتماد ندارم فعلا دارن خاک می خورن. برای اختراعاتتون هم بهتون پیشنهاد میکنم برید خارج از ایران اختراعاتتون رو بفروشید اونها خیلی بیشتر قدر کار شما رو می دونند و حاضرند پول هنگفتی هم بهتون بدند که خودتون و هفت نسل بعدتون تامینه . وگرنه تو ایران تنها چیزی که اهمیت نداره احترام به حق و حقوق دیگرانه.
نقل قول
 
 
+4 #9 سجاد ۱۳۹۴-۱۰-۱۱ ۲۳:۴۰
سلام دوستان
من یه وسیله ای ساختم که میتونه اندازه یک نیروگاه هسته ای برق تولید کنه ولی نمیدونم باید چیکار کنم و اصلا به کسی هم نمیتونم اعتماد کنم...خواهشا اگه کسی میتونه راهنماییم کنه...
نقل قول
 
 
+1 #8 سیامک ۱۳۹۴-۰۹-۲۱ ۲۱:۱۲
با سلام.
من یک ایده ای دارم که اگر عملی بشه در مصرف گاز شهری صرفه جویی قابل توجهی خواهد شد من چطور بخوام ثبت کنم و خودم در قالب کارگاهی انجام بدم انحصارش هم دست خودم باشه.
توجه کنید من وسیله جدید اختراع نکردم .فقط یک ایده هست برای صرفه جویی
نقل قول
 
 
+6 #7 فاطمه ۱۳۹۴-۰۲-۱۶ ۱۷:۵۱
سلام من و دوستم طرحی داریم که خودمان ساخته ایم ومدیر مدرسه هم تایید کرده اند مابرای ثبت این اختراع باید چه کار کنیم؟
نقل قول
 
 
+1 #6 سامان ۱۳۹۴-۰۱-۰۸ ۱۰:۳۷
با سلام من یک ایده برای شرکتهای خودرو سازی دارم ولی برای ثبت این ایده به راهنمایی نیاز دارم
نقل قول
 
 
+9 #5 میلاد ۱۳۹۳-۱۰-۱۸ ۲۲:۴۹
با سلام و عرض ادب
بنده یک ایده در حوزه تجاری و بازاریابی در فضای مجازی(سایت)دارم که میخواستم مالکیت این ایده مال بنده باشه و در صورت استفاده دیگران از این طرح (نمونه مشابه در شهر یا استان) حق شکایت و پیگیری داشته باشم.
خواهش میکنم در صورت صلاحدید راهنمایی بفرمایید.
با تشکر
نقل قول
 
 
+4 #4 مسعود ۱۳۹۳-۰۱-۲۲ ۰۹:۴۳
به نظر من به این راحتی نمیشه یه طرح جدید و صنعتی رو که ، رو اون زمان مگذاری ، تحقیق می کنی رو به این راحتی در اختیار یک سازمان و یا حتی در یک کارخانه قرار داد.
چون خیلی راحت میتونن رد کنن و بعد یه مدت به اسم یک نفر دیگه ثبت کنن و من طراح دستم به هیچ جایی بند نمیشه.و همچین نمونه ای هم دیده شده.
نقل قول
 
 
+1 #3 هادی ۱۳۹۲-۰۴-۰۸ ۱۱:۳۰
اقا ما اون اولا که تازه از رانا رو نمایی شده بود وبه مرحله تولید انبوه نرسیده بود چند عکی ازش تو یایت ایران خودرو بود از جمله چراغش که رو چراغش یه تغییراتی دادیم اون گوشش که یه کجی داره تغیری بود که ما دادیم و براشون فرستادیم دیگه من دنبالشو نگرفتم البته من نظرشونو خواستم یادم نماید ایمیل دادم که جواب بفرستند یا نه خلاصه بعد چند مدت که رانا تولید انبوه شد من یکیشو در یک بانک که میخواستم از عابر بانکش استفاده کنم دیدم که چراغجولشو مثل چیزی که من براشون فرستادم تغییر دادن به نظر شما حالا من می تونم از شون شکایت کنم که چرا از طرح من استفاده کردن
نقل قول
 
 
+3 #2 مهران هاشمی ۱۳۹۲-۰۴-۰۵ ۰۹:۲۶
ثبت ایده و اختراع قبل از این که یک راه برای جلوگیری از سواستفاده دیگران از یک ایده یا معرفی کردن اولین کسی باشه که ایده ای به ذهنش رسیده، راهیه براینظم دادن به فضای نوآوری جامعه. مسایل حاشیه ای نباید جامعه طراحان رو از جریان اصلی دور کنه. پیشنهاد می کنم دوستان مساله ثبت ایده ها و اختراعاتشون رو جدی بگیرن تا در آینده جامعه طراحان نقش جدی در نوآوری های دنیای پیرامون داشته باشند. این نظم جدید شکل خواهد گرفت و کاش این شکل گیری به کمک و با حضور طراحان اتفاق بیافته.
نقل قول
 

اضافه‌ كردن نظر


کد امنيتي
باز خوانی تصویر امنیتی